Главная Случайная страница


Полезное:

Как сделать разговор полезным и приятным Как сделать объемную звезду своими руками Как сделать то, что делать не хочется? Как сделать погремушку Как сделать неотразимый комплимент Как противостоять манипуляциям мужчин? Как сделать так чтобы женщины сами знакомились с вами Как сделать идею коммерческой Как сделать хорошую растяжку ног? Как сделать наш разум здоровым? Как сделать, чтобы люди обманывали меньше Вопрос 4. Как сделать так, чтобы вас уважали и ценили? Как сделать лучше себе и другим людям Как сделать свидание интересным?

Категории:

АрхитектураАстрономияБиологияГеографияГеологияИнформатикаИскусствоИсторияКулинарияКультураМаркетингМатематикаМедицинаМенеджментОхрана трудаПравоПроизводствоПсихологияРелигияСоциологияСпортТехникаФизикаФилософияХимияЭкологияЭкономикаЭлектроника







Тақырып. Соттын заңды күшіне енбеген үкімдерді мен қаулыларын қайта қарау (Апелляциялық өндіріс)





Дәріс мақсаты:Соттын заңды күшіне енбеген үкімдерді мен қаулыларын қайта қарауды (Апелляциялық өндіріс) ашу.

Қысқаша мазмұны:

1. Апелляциялық өндіріс сатысының ұғымы, маңызы және міндеттері. Апелляциялық тәртіппен істерді қарайтын соттар. Бірінші сатылы соттың қаулысына жеке шағым мен наразылық беру. Апелляциялық қараудың пәні, және апелляциялық сатыда істі қараудың шегі. Істі апелляциялық сатыда қараудың мерзімі.

2. Апелляциялық шағым мен наразылық: нысаны мен мазмұны. Апелляциялық сатылы сотта отырысты тағайындау. Істі апелляциялық сатыда қараудың іс жүргізу тәртіптері мен мерзімдері. Апелляциялық сатының өкілеттіктері. Бірінші сатылы соттың үкімін өзгерту мен жоюдың негіздері.

3. Ақтау үкімін жою мен өзгертудің жағдайлары. Сот тергеуінің біржақтылығы мен толықсыздығы. Үкімде көрсетілген соттың тұжырымдары істің фактілі мән жайларына сэйкес келмеуі. Қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі бүзылуы. Қылмыстық заңды дұрыс қолданбау. Сот тағайындаған жазаның сэйкес келмеуі.Қылмыстық қысқартумен айыптау үкімін жою. Жаңа сот талқылауына жіберуарқылы үкімді жою. Үкімді өзгерту.

4. Апелляциялық қаулының мазмұны, оны шығарудың тәртібі. Апелляциялық сатылы соттың каулысын орындауды жүзеге асырудың тәртіптері. Апелляциялық сатылы сотта істі қайта қарау. Бастапкы үкім жойылганнан кейін бірінші сатылы сотта істі қарауы.

1.Аппеляциялық саты (екінші) сотындағы өндіріс - бұл бірінші сатыдағы соттың занды күшіне енбеген үкімдері мен қаулыларының, өзге сот шешімдерінің зандылығы, негізділігі мен әділеттілігі жөніндегі сотталушыдан, жәбірленушіден, олардың қорғаушыларынан түскен арыздарды, сондай-ақ айып тағушының наразылығын екінші сатыдағы сот тексеретін қылмыстық сот өндірісінің дербес сатысы.

«Апелляция» термині латынның «арреііасіо» - жүгіну» деген сөзінен шыққан. Яғни бұл істі қараған төменгі сатыдағы соттың үкімін, қаулысы мен өзге де шешімін қайта қарау мақсатында жоғары тұрған аппеляциялық сотқа жүгіну табылады.

Аппеляциялық тәртіпте істі қарайтын сот үкімнің заңдылығын, негізділігін, әділдігін тек үкімге шағым берілген немесе наразылық білдірілген бөлігінде және тек шағым немесе наразылық білдірілген сотталушыларға қатысты ғана тексереді.

Егер істі қараған кезде заңсыз үкімнің қабылдануына алып келген сотталушылардың құқықтары мен занды мүдделерінің бұзылуы белгілі болса, сот занда көрсетілген ережелерді сақтай отырып, үкімді сондай-ақ шағым берілмеген, наразылық білдірілмеген бөлігінде де және шағым бермеген, наразылық білдірмеген адамдарға қатысты да жоюға немесе өзгертуге құқылы.

Сондықтан, аппеляциялық сатыдағы сот аппеляциялық шағымдар мен наразылықтар бойынша істің накты мән-жайын анықтаудың және қылмыстық занды қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді жүзеге асыру кезінде қылмыстық іс жүргізу заңы нормаларының сақталуын, істе бар және қосымша табыс етілген материалдар бойынша бірінші сатыдағы сот үкімінің немесе қаулысының заңдылығы мен негізділігін толық көлемінде тексереді.

Аппеляциялық өндірістің мәні мынада:

-Сот шешімдеріне шағым беру мен наразылық келтірудің еркіндігінде;

- Үкімнің зандылығы мен негізділігін міндетті тексеруде;

- Іс материаддарын тексеруде;

- Қосымша дәлелдемелерді қарастыру мүмкіндігінде;

- Сотталушының жазалау мерзімінің ұзартылуына немесе оған неғұрлым ауыр қылмыс жөніндегі занды (ҚР ҚК бабын) қолдануға жол бермеуде.

Сот шешімдеріне шағым беру мен наразылық келтірудің еркіндігі сот талқылауы тараптарынын екінші сатыдағы сотқа шағымдарын, ал прокурордың наразылығын еркін нысанда өз тілінде, жазбаша түрде бере алуынан көрінеді.

Үкімнің зандылығы мен негізділігін міндетті тексеру нысанының оның мазмұнына, дәлірек айтсақ алдын ала тергеу өндірісі мен сотта істі қарау барысында қылмыстық занды және қылмыстық іс жүргізушілік нормаларды дұрыс қолдануды білдіреді (ҚР ҚІЖК 405-бап).

Аппеляциялық өндірістің ревизиялық басы екінші сатыдағы сот барлық сотталғандарға, сонымен қатар үкімге шағымданбаған сотталғандарға да қатысты істі толық көлемінде тексереді, сондай-ақ сотталушының үкімді толығымен немесе кейбір бөліктеріне шағым келтіргеніне қарамастан сотталушыға қарсы тағылған барлық айыптарды қарастырады.

Сотталушының жазалау мерзімінің ұзартылуына немесе оған неғұрлым ауыр қылмыс жөніндегі занды (ҚК бабын) қолдануға жол бермеу соттың аппеляциялық тәртіпте істі қарай отырып жазаны күшейтіп ауырлатуға немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға құқығы жоқтығын, керісінше сот бірінші сатыдағы соттың шығарған үкімінің жазасын неғұрлым жеңіл жазаға алмастыруын, соған сәйкес неғұрлым жеңілдететін занды қолдануын көрсетеді.

Істерді аппеляциялық сатыда қарастырудың маңызы:

- Төменгі тұрған соттардың үкімдері мен қаулыларына жоғары тұрған соттардың бақылау жасауы;

- жоғары тұрған соттардың жіберген қатесін жоғары сатыда өзгерте алу мүмкіндігі;

-тараптар жоғары тұрған соттардың барлық үкімдеріне шағымдана алады;

-Үкімдер мен өзге де сот шешімдеріне шағым жасау, наразылық келтіру адам құқықтар мен бостандықтарының сақталуын сот өндірісінде қамтамасыз етеді.

Аппеляциялық өндіріске қатысушы субъектілер.Үкімдер мен өзге де сот шешімдеріне шағым жасау құқығына ие субъектілер қатарына заң сотталушыны, ақталған адамды, оның қорғаушысы мен занды өкілін, жәбірленуші мен оның өкілін, азаматтық талапкер мен азаматтық жауапкерді, олардың өкілдерін жатқызады.

Наразылық білдіру құқығы істі қарауға мемлекеттік айыптаушы ретінде қатысушы прокурорға тиесілі. Қазақстан Республикасының Бас прокуроры мен оның орынбасарлары, облыс прокурорлары мен оларға теңестірілген прокурорлар мен олардың орынбасарлары, аудандардың прокурорлары және оларға теңестірілген прокурорлар мен олардың орынбасарлары істі қарауға қатысуына қарамастан өз құзыреті шегіңде үкімге наразылық білдіруге құқылы (ҚР ҚІЖК 396-бап).

Заң бойынша азаматтық талапкер мен азаматтық жауапкер немесе олардың өкілдері үкімнің азаматтық талапқа қатысты бөлігіне ғана шағымданады.

Ақталған тұлға үкімде көрсетілген себептер мен негіздерге ғана шағым бере алады.

Аудандық және оларға теңестірілген соттардың заңды күшіне енбеген үкімдеріне аппеляциялық шағымдарды, наразылықтарды облыстық және соларға теңестірілген соттардың қылмыстық істер жөніндегі алқасы қарайды.

Ал облыстық және соларға теңестірілген соттардың занды күшіне енбеген үкімдеріне аппеляциялық шағымдарды, наразылықтарды Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасы қарайды (ҚР ҚІЖК 397-бап).

2.Үкімге шағымдар келтіру, наразылықтар беру тәртібі(ҚР ҚІЖК 407-бабы).

Аппеляциялық шағымда, наразылықта:

1) шағым, наразылық, жолданып отырған сотгың атауы;

2)іс жүргізілгендегі жағдайы, тұрғылықты жері немесе жүрген жері көрсетіле отырып, шағым жасаған немесе наразылық келтірген адам туралы деректер;

3)шағым жасалып, наразылық келтіріліп отырған үкім немесе қаулы және осы шешімді шығарған соттың атауы;

4)үкімге, қаулыға толық немесе оның бір бөлігіне шағым жасалып, наразылық келтіріліп отырғанын көрсету;

5)шағым, наразылық келтірген адамның пікірінше сот үкімінің, қаулысының дұрыс еместігі неде екендігі жөніндегі дәлелдері және оның өтінішінің мәні;

6)арыз беруші өз талаптарына негіз ететін, соның ішінде бірінші сатыдағы сот зерттемеген дәлелдемелер;

7)шағымға, наразылыққа қоса тіркеліп отырған материалдардың тізбесі;

8)шағым мен наразылық келтірілген күн және шағым, наразылық келтірген адамның қолы болуға тиіс.

Жасалған шағым мен келтірілген наразылық осы талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, олар берілген деп есептеледі, бірақ аяғына дейін ресімдеу үшін мерзімі көрсетіліп қайтарылады. Егер қайта жасалғаннан кейін аппеляциялық шағым, не наразылық аталған мерзім ішінде сотқа табыс етілмесе, олар берілмеген болып есептеледі.

Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 399-бабына сәйкес бірінші сатыдағы соттың үкіміне шағымдар мен наразылықтар аппеляциялық тәртіпте үкім жарияланған күннен бастап он бес тәулік ішінде берілуі мүмкін, ал қамауда отырған сотталған адам оны өзіне үкім көшірмесі табыс етілген күннен бастап нақ сондай мерзімде бере алады.

Сонымен қатар, анықталған белгілі мерзімде шағым беру мен наразылық келтірудің үкімнің орындалуын тоқтата тұратыны естен шығармау керек.

Егер үкім немесе наразылыққа шағым келтірілсе және оларға шағым келтіру мерзімі аяқталмаса, оңда жоғары тұрған сот төменгі сатыдағы соттан істі талап ете алады.

Аппеляциялық шағымдар мен наразылықтар үкім шығарған сот арқылы беріледі. Алайда, шағым немесе наразылық тікелей аппеляциялық сатыдағы сотқа жіберілуі мүмкін. Осы жағдайларда аппеляциялық сатыдағы соттың оларды тікелей үкім шығарған сотқа жіберуі қажет.

Сот үкіміне шағым не наразылық келтірілген жағдайда сот айыпталушыны немесе ақталғанды, қорғаушыны, айыптаушыны, жәбірленушіні және онын өкілін, сондай-ақ егер шағым, наразылық олардың мүддесіне қатысты болса азаматтық талапкер мен азаматтық жауапкерді және олардың өкіддерін хабарландырады. Аталмыш тұлғаларға хабарламамен бірге шағымның, наразылықтың көшірмелері оларға жазбаша түрде қарсылық білдіру мүмкіндігі әрі мерзімі көрсегіле отырып танысу үшін жіберіледі.

Айыпталушының немесе жәбірленушінің не олардың өкілдерінің шағымға, наразылыққа қарсылығы іске қосылып тігіледі.

Тараптар шағым, наразылық негіздерін не басқа тараптың шағымына, наразылығына қарсы жазылған қарсылық негіздерін растау үшін сотқа жаңа материалдар табыс етуге немесе, егер іс аппеляциялық тәртіпте қаралатын болса, өздері атаған куәгерлер мен сарапшыларды сотқа шақыру туралы өтініш жасауға құқылы (ҚР ҚІЖК 401-бабы).

Аппеляциялық сатының өкілеттіктері(ҚР ҚІЖК 410-бабы). Аппеляциялық шағыммен немесе наразылықпен түскен істі қарау кезінде сот тараптардың өтініш жасауы бойынша немесе өз бастамасымен:

1) сот-психиатриялық сараптама тағайындауға;

2)егер істе бар және қосымша табыс етілген материалдар бойынша жүргізу мүмкін болса, өзге де сараптама тағайындауға;

3)сотталғанның, жәбірленушінің және іске қатысушы басқа да адамдардың денсаулық жағдайына, отбасы жағдайына және бұрынғы соттылығы туралы деректерге байланысты құжаттарды талап етіп алуға құқылы.

Сот отырысының хаттамасында ашылмаған жайлар болған және куәлардың (жәбірленушілердің) әртүрлі түсінуге мүмкіндік беретін айғақтары баяндалған жағдайда, сот өз бастамасымен немесе тараптардың өтініш жасауы бойынша ол адамдардан жауап алуға құқылы. Бұл жағдайда сотталғанның сот отырысына қатысуы міндетті. Жауап алудың алдында куәға, жәбірленушіге жалған айғақтар бергені және айғақтар беруден бас тартқаны үшін ҚР ҚК 351-бабының 2-бөлігінде және 352-бабында белгіленген тәртіппен жауапта болатыны ескертіледі. Олардың айғақтары хаттамаға түсіріледі, олар одан әрі дәлелдеме ретінде қарастырылады.

Қосымша материалдарды ұсыну кезінде тараптар бұл құжаттардың сипаттамасын, олардың қандай жолмен алынғаның олар не үшін қажет, қандай мақсатпен куәгерлер мен сарапшы шақырылып отыр соның бәрін көрсету қажет.

Бірінші сатыдағы сот үкімге шағым беру, наразылық келтіру мерзімінің біткенінен кейін тәуліктен кешіктірмей қылмыстық істі түскен шағымдар мен наразылықтармен, оларға қарсылықтармен бірге аппеляциялық сатыдағы сотқа жіберу керек және сот процесіне қатысушыларды аппеляциялық сатыда істі қараудың мерзімі, уақыты және орны туралы хабарлайды.

Шағым келтірген, наразылық берген тұлға аппеляциялық сатыда сот отырысының басталғанына дейін өзінің шағымын, наразылығын кері ала алады. Жоғары тұрған прокурор да төменгі тұрған прокурордың наразылығын кері ала алады.

Шағымды не наразылықты кері қайтарып алудың аппеляциялық сатыда істі қарау мүмкіндігін жоққа шығарады.

Үкімге шағым келтірген, наразылық білдірген тұлға сот отырысының басталғанына дейін өзінің шағымын, наразылығын өзгерте алады немесе жаңа дәлелдерімен, айғақтарымен толықтыра алады.

Үкімге шағым келтіру, наразылық білдіру мерзімін тұлғаның өткізіп алуы шағым не наразылықты соттың қараудан бас тартуына және оны шағым берушіге қайтаруына әкеліп соғады.

Шағым беруге, наразылық білдіруге арналған мерзім дәлелді себептермен өтіп кетсе, шағым беруге немесе наразылық келтіруге құқылы адамдардың өтіп кеткен мерзімді қалпына келтіру туралы үкімді қабылдаған сотқа өтініш жасауға құқығы болады. Мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішті істі сот талқылауы кезінде төрағалық етуші төрешісі, ал ол ұзақ уақыт бойы болмаған кезде осы соттың басқа төрешісі сот мәжілісінде қарайды. Төрешісі өз кезегінде өтінішіі қозғаған адамды түсінік беру үшін шақыртуға құқылы.

Өтіп кеткен мерзімді қалпына келтіруден бас тарту туралы төрешісінің қаулысына жоғары тұрған сотқа шағым берілуі, наразылық келтірілуі мүмкін. Ал сот белгілі талаптарды сақтай отырып істі қарауға құқылы.

Бірінші сатыдағы соттың қаулысына шағымдану, наразылық білдіру.Ол жөнінде ҚР ҚІЖК 403-бабында көрсетіліп өткен. Бірінші сатыдағы соттың үкімінен немесе қаулысынан басқа үкімге шағымдану құқығы айыптаушыға, сотталушыға, ақталушыға, олардың қорғаушылары мен заңды өкілдеріне, жәбірленушіге және оның өкіліне тиесілі.

Аппеляциялық өндіріс ережелері бойынша бірінші сатыдағы соттың қаулысына жеке шағым, наразылық жоғары тұрған сотқа шағымданатын шешім шығарылған күннен бастап он бес тәулік ішінде беріледі және аппеляциялық іс жүргізу ережелері бойынша қаралады. Сот өз кезегінде қарау нәтижелері бойынша шағымды не наразылықты қанағатгандырусыз қалдыру туралы немесе өзгерту туралы қаулы шығарады.

Сонымен қатар, заң бойынша шағым беруге не наразылық біддіруге дәлелдемелерді зерттеу тәртібіне, процесс мүшелерінің өтініштеріне, сондай-ақ сот мәжілісі залындағы тәртіпті сақтауға қатысты сот отырысы барысында шығарылған қаулылар шағымдануға не наразылық білдірілуге жатпайды. Осы ережеден ауытқу болып соттың ақшалай айып салу туралы қаулысына шағымдану табылады, яғни соттың ақшалай айып салу туралы қаулысына шағымдануды қоспағанда.

Сот талқылауы кезіңде тараптар сот қаулысына шағымдарын немесе наразылықтарын береді, оларды қарау үкім шығарумен аяқталады. Осы жағдайларда үкімге шағымдану үшін белгіленген мерзім он бес тәуліктен соң іс аппеляциялық сатыдағы сотқа жіберіледі.

Заң егер үкім олардың мүдделерін қозғаса онда нақты осы істе тараптар болып табылмайтын тұлғалардың (айыпталушының немесе жәбірленушінің туысы) қаулыға шағымдануын да қарастырады.

Аппеляциялық сатыда істі қарау мерзімдері.Аппеляциялық шағым не наразылық бойынша облыстық не оған теңестірілген соттарға келіп түскен іс келіп түскен күннен бастап бір айдан кешіктірілмей қаралуға тиіс. Дәлелді себептер болған жағдайда бұл мерзім іс жүргізіп жатқан аппеляциялық сатыдағы соттың қаулысы бойынша бір айға ұзартылуы мүмкін. Қажет болған жағдайда істі аппеляциялық сатыда қарау мерзімін одан әрі ұзарту қылмыстық істер жөніндегі тиісті сот алқасы төрағасының немесе тиісті сот төрағасының қаулысымен жүзеге асырылуы мүмкін (ҚР ҚІЖК 406-бабы).

Аппеляциялық сатыдағы сот отырысынбелгілеу (ҚР ҚІЖК 408-бабы). Бірінші сатыдағы сот аппеляциялық шағымдар мен наразылықтардың берілген мерзімінің біткенінен соң үкімге шағым немесе наразылыққа тараптардың қарсылықтары мен ұсынылған жаңа материалдарды қоса отырып қылмыстық істі аппеляциялық тәртіпте қаралу үшін облыстық не оған теңестірілген соттардың қылмыстық істер жөніндегі алқасына жібереді.

Бірінші сатыдағы сот жоғары тұрған соттың (облыстық соттың) келісімімен тараптарды істі қарау мерзімі, күні, орны жөнінде ескертеді. Аппеляциялық отырыстың уақыты мен орны туралы уақытылы хабарланған адамдардың келмеуі істі қарауға кедергі болмайды. Прокурордың аппеляциялық сатыдағы істерді қарауға қатысуы міндетті екендігін естен шығармау қажет.

Аппеляциялық шағым немесе наразылық бойынша қылмыстық іс құрамында үш төрешісі болатын жоғары тұрған соттың қылмыстық істер жөніндегі алқасымен тараптардың қатысуымен ашық сот отырысында қаралады, осы үш терешісінің біреуі төрағалық етеді.

Қамауда отырған сотталған адамның сот отырысына қатысуы немесе оны осы сот отырысына шақыру секілді мәселелерді аппеляциялық сатыдағы сот шешеді.

Қамауда отырған сотталған адамның жағдайын нашарлатуға бағытталған шағымдар мен прокурордың наразылығын соттың қарастыруы жағдайында сотталған адам аппеляциялық сатыдағы сотқа өзінің жеке қатысуын талап етуге құқығы бар. Осы жағдайларда бірінші сатыдағы сот сотталушының сот отырысына тікелей қатысуы жөнінде қаулы шығаруға міндетті, осы арқылы сот отырысына жеке өзі қатысуы қамтамасыз етілетін конституциялық құқығы қорғалады. Сонымен қатар заң келесі жағдайларда қорғаушының аппеляциялық сатыда міндетті қатысуын көрсетеді:

—егер жәбірленушінің (азаматтық талапкердің) аппеляциялық шағымында, прокурордың наразылығында сотталушының жағдайының нашарлауы жөніндеге мәселе қойылса;

— егер істі қарау бойынша сотқа дейінгі өндіріс және бірінші сатыдағы сотта істі қарау қорғаушының қатысуынсыз жүзеге асырылса ҚР ҚІЖК 408-баптың 3-бөлігінің 2-абзацы.

Өзге жағдайларда қорғаушының қатысуы ҚР ҚІЖК 71-бабында көзделген тәртіпте жүзеге асырылады. (Естен шығармау қажет ҚР ҚІЖК 408-баптың 3-бөлігінің 2 абзацы 2009 жылғы 1 -қаңтардан кешіктірілмей қолданысқа енгізіледі).

Аппеляциялық сатыдағы соттың отырысына үкімге шағымдану құқығы берілген барлық тұлғалар жіберіледі. Заң осындай құқықты сондай-ақ бірінші сатыдағы соттың шығарған үкімінен кейін аппеляциялық сатыдағы сотта сотталушының мүдделерін қорғауға міндеттенген сотталушының (ақталғанның) қорғаушысына немесе жәбірленушінің өкіліне де береді. Сот отырысында олардың өтініштері бойынша төрағалық етуші берілген шағымдары не наразылықтары жөнінде немесе шағым не наразылыққа тараптардың қарсылықтары жөнінде мәлімдеме жасауға және оны негіздеуге мүмкіндік береді.

Аппеляциялық сатыда істі қараудың жалпы тәртібі(ҚР ҚІЖК 409-бап). Аппеляциялық сатыдағы сот отырысы үш бөлімнен тұрады: дайындық бөлімі, істі қарау бөлімі және қаулы шығару.

Дайындық бөлімі төрағалық етушінің сот отырысын ашумен, қандай іс және кімнің (сотталушының, не жәбірленушінің, талапкердің не жауапкердің) аппеляциялық шағымы немесе наразылығы бойынша қаралып жатқанын хабарлайды. Осы кезде дайындық бөлімі аяқталып, сот тікелей істі қарауға көшеді. Содан соң төрағалық етуші сот құрамын, іс бойынша тараптар болып табылатын, қатысып отырған адамдардың фамилиясын, сондай-ақ аудармашылардың фамилиясын хабарлайды.

Бұдан соң төрағалық етуші отырысқа қатысушы адамдарға олардың аппеляциялық сатыда істі қараған кездегі іс жүргізу құқықтарын түсіндіріп өтеді, тараптардан олардың бас тартуы мен өтінімдерінің бар-жоғын сұрап алады, егер олар мәлімделсе, олар бойынша процеске қатысушылардың пікірін анықтайды, содан кейін сот оларды қараудың нәтижелері бойынша қаулы шығарады.

Сонымен қатар, шағымдар не наразылықтарды аппеляциялық тексерген кезде сот тергеуі жүргізілмейтінін, яғни қосымша материалдарды жинау үшін тергеу әрекеттері жүзеге асырылмайды. Істі қарау істің мәні мен шағымда не наразылықта көрсетілген дәлелдемелерді баяндайтын соттың баяндамасымен басталады. Бұдан әрі процеске қатысушылардың сөйлеу реті анықталады, олар өз кезегінде өздерінің аппеляциялық (жеке) шағымдарының, наразылықтарының мәні мен дәлелдемесін, оларға деген қарсылықтарын баяндайды. Іс егер айыптаушының наразылығы бойынша қаралса, онда соттың баяндамасынан кейін айыптаушы өзінің наразылығын негіздеу қажет.

Аппеляциялық шағымдарда немесе наразылықта келтірілген дәлелдерді растау немесе теріске шығару үшін сөз сөйлеушілер істі қарау басталғанға дейін аппеляциялық сатыға қосымша материалдар беруге құқылы. Қосымша материаддарды тергеу іс-әрекетгерін жүргізу жолымен алуға болмайды. Сотқа қосымша материаддар берген адам олардың қандай жолмен алынғанын және оларды табыс ету кажеттігі неге байланысты туындағанын көрсетуге міндетті. Қосымша материалдардың қабылданғаны не қабылданбағаны туралы сот қаулы шығарады. Істің дұрыс шешілуі үшін маңызы бар қосымша тапсырылған материалдар, егер олардағы мәліметтер бірінші сатыдағы соттың қосымша тексеруі мен бағалауын керек етпесе, үкімді не қаулыны өзгертуге негіз болуы мүмкін. Өзге жағдайларда қосымша материалдар сот үкімінің, қаулысының күшін жойып, істі бірінші саты бойынша жаңадан қарауға жіберуге негіз бола алады.

Аппеляциялық шағымда не наразылықта баяндалған сқзінің негізділігіне қатысты прокурордың қорытындысын тындап болғаннан кейін сот тараптардың түсініктеме бергенінен кейін қосымша баяндама жасауы үшін сотталушыға не айыпталушыға, олардың қорғаушылары мен өкілдеріне сөз береді. Осымен істі қарау аяқталады, сот каулы шығару үшін кеңесу бөлмесіне кетеді.

Сот отырысының күнтізбесі (тәртібі) мен бұзушыларға қатысты қолданылатын шаралар бірінші сатыдағы сотта жүзеге асырылатын секілді (ҚР ҚІЖК 370, 373-баптары).

Сот төрешілерінің кеңесу тәртібі мен шешім қабылдау тәртібі аппеляциялық сатыдағы сотта өзге барлық соттар секілді бірдей, тек қана алқа билер қатысуымен жүзеге асырылатын соттан басқасы.

3.Кеңесу бөлмесінде сот төрешілері істі қарау нәтижелерін талқылайды, бірінші сатыдағы сот үкімі мен осы сотпен зерттелген дәлелдемелердің, аппеляциялық шағымдар мен наразылықтарды қарау кезіңде тексерілген қосымша материалдардың зандылығы мен негізділігін тексереді, барлығын тексеріп болған соң сәйкес қаулы шығарады.

Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 411-бабына сәйкес істі аппеляциялық тәртіппен қарау нәтижесінде сот өз қаулысымен мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:

1)үкімді, қаулыны өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты қанағаттандырусыз қалдырады;

2) үкімнің күшін жойып, істі қысқартады;

3) үкімді (қаулыны) өзгертеді;

4) үкімнің (қаулының) күшін жойып, істі бірінші сатыдағы сотқа соттың жаңадан қарауына жібереді;

5) үкімнің (қаулының) күшін жойып, істі қосымша тергеуге жібереді (ҚР ҚІЖК 303-бабындағы негіздер бойынша);

6) ҚР ҚІЖК-нін 387-бабында керсетілген мән-жайлар анықталған кезде жеке қаулы шығарады.

Жоғарыда аталып өткен барлық негіздерге заңнама Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 412—421-баптарында толығымен баяндап өткен. Осы арқылы бірінші және аппеляциялық сатыдағы соттар әділ, занды әрі негізделген үкімдер шығарады.

Үкімді, қаулыны өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты қанағаттандырусыз қалдыру.Аппеляциялық сатыда істі қарай отыра сот бірінші сатыдағы соттың үкімін, қаулысын өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты қанағатгандырусыз қаддыруға құқылы.

Соттың үкімді, қаулыны өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты қанағаттандырусыз қалдыру жөніндегі шешімі үкімді жою немесе өзгерту туралы ҚР ҚІЖК 412 және 413-баптарында негіздер анықталмаған жағдайда аппеляциялық сатыдағы сотпен қабылданады.

Үкімді, қаулыны өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты қанағаттандырусыз қалдыру кезінде үкімде шағым мен наразылықтың негізсіз болып танылуының негіздері мен себептері көрсетілуі қажет.

ҚР ҚІЖК 412-бабына сәйкес аппеляциялық сатыда істі қарай отырып сот бірінші сатыдағы соттың үкімін жоя немесе өзгерте алады.

Үкімнің күшін жоюға немесе оны өзгертуге негіздер мыналар:

1) сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместігі;

2) сотгың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының істің нақгы мән-жайына сәйкес келмеуі;

3) қылмыстық іс жүргізу заңының едәуір бұзылуы;

4) қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы;

5) жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталғанның жеке басына сәйкес келмеуі бірінші сатыдағы сот үкімінің күшін жоюға не өзгертуге негіз болып табылады.

Осы негіздер Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 413-417-баптарында толығымен көрсетіліп жеке-жеке баяндалып өткен. Ал енді солардың әрқайсысына тоқталып өтейік.

Сот тергеуінің біржақтылығы немесе толық еместігі.Анықталған жағдайда істің дұрыс шешілуі үшін елеулі мәні болуы мүмкін мән-жайларды ашылмаған күйі қалдырған сот тергеуі біржақты немесе толық емес деп танылады (ҚР ҚІЖК 413-бап).

Іс бойынша:

1) айғақтарының іс үшін елеулі мәні бар адамдардан жауап алынбаған немесе заң бойынша жүргізілуі міндетті болып табылатын сараптама жүргізілмеген, сол сияқты елеулі мәні бар құжаттар немесе заттай дәлелдемелер сұратып алынбаған;

2) істі соттың жаңадан қарауына берген сот қаулысында аталған дәлелдемелер зерттелмеген;

3)сотталғанның жеке басы туралы аппеляциялық саты анықтай алмайтын деректер жеткілікті дәрежеде толық анықталмаған барлық жағдайда сот тергеуі толық емес деп танылады.

Соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының істің нақты мән-жайына сәйкес келмеу (ҚР ҚІЖК414-бап). Егер:

1)сот тұжырымдары сот отырысында қаралған дәлелдемелермен расталмаса;

2)сот өз тұжырымдарына едәуір ықпал ете алатын мән-жайларды ескермесе;

3)сот тұжырымдары үшін елеулі мәні бар қарама-қайшы дәлелдемелер болған жағдайда, үкімде (қаулыда) соттың бұл дәлелдемелердің біреулерін қабылдап, екіншісін қабылдамай тастауына қандай негіздер болғаны көрсетілмесе;

4)Соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарында елеулі қайшьшықтар болып, олар істің шешілуіне, соның ішінде сотталғанның, ақталғанның кінәлілігі, немесе кінәсіздігі туралы мәселені соттың шешуіне, кылмыстық заңды қолданудың дұрыстығына немесе жазалау шараларын анықтауға ықпал еткен немесе ықпал етуіне мүмкін болса үкім (қаулы) істің нақты мән-жайына сәйкес келмейді деп танылады.

Қылмыстық іс жүргізу заңының елеулі түрде бұзылуы (ҚР ҚІЖК 415-бап). Істі сот қарауы кезінде заң принциптер мен өзге де жалпы құқықтары бұзылып, олар іске қатысушы адамдарды заңмен кепілдік берілген құқықтарынан айыру немесе оларға қысым көрсету, сот ісін жүргізу рәсімін сақтамау жолымен немесе өзгедей жолмен істің мән-жайын толық жан-жақты және объективті зерттеуге кедергі жасаса, соттың қаулысына, әділ үкіміне немесе өзге де шешіміне ықпал етсе немесе ықпал етуі мүмкін болса, бұл қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі түрде бұзу болып табылатыны айқын.

Сот тергеуінің біржақтылығы немесе толық еместігі істі талқылаудан жол берілетін дәлелдемелерді қателесіп алып тастаудың немесе бір тараптың іс үшін маңызы болуы мүмкін дәлелдемелерін қателесіп алып тастаудың немесе бір тараптың іс үшін маңызы болуы мүмкін дәлелдемелерін зерттеуден негізсіз бас тартудың не міндетті түрде зерттелуге тиіс дәлелдемелерді зерттемеудің салдарынан болған кезде үкімнің күші жойылуға тиіс. Егер:

1) сот қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабында көзделген негіздер (қылмыстық ізге түсуді болдырмайтын жағдайлар) болған жағдайда кылмыстық істі қысқартпаса;

2) үкімді соттың заңсыз құрамы шығарған болса;

3)қылмыстық іс жүргізу кодексінің 315-бабының екінші бөлігінде көзделген реттерді қоспағанда, іс сотталушы жоқта қаралса;

4)заң бойынша қорғаушының қатысуы міндетті болғанда, іс оның қатысуынсыз қаралса немесе сотталушының қорғаушыға ие болу құқығы өзгедей жолмен бұзылса;

5)сотта сотталушының ана тілін немесе өзі білетін тілді не аудармашының қызметін пайдалану құқығы бұзылса;

6) сотталушыға сот жарыссөзіне қатысу құқығы берілмесе;

7) сотталушыға соңғы сөз берілмесе;

8) үкім шығарылған кезде сот төрешілері кеңесінің құпиясы бұзылса;

9) үкімге сот төрешілерінің бірі қол қоймаса;

10)істе сот отырысының хаттамасы болмаса, кез келген жағдайда үкімнің күші жойылуға тиіс.

Қылмыстық заңды дұрыс қолданбау (ҚР ҚІЖК416-бап). Қылмыстық занды дұрыс қолданбауға мыналар жатады:

1.Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің жалпы бөлімі талаптарының бұзылуы;

2.Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі ерекше бөлімінің қолданьшуға тиістісінен басқа баптың, бап белігінің, бап бөлігі тарамағының қолданылуы;

3.Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі ерекше бөлімінің тиісті бабының санкциясында көзделгендегіден неғұрлым қатаң жазаның белгіленуі қылмыстық занды дұрыс қолданбау болып табылады.

Сот тағайындаған жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталған адамныц жеке басына сәйкес келмеу (ҚР ҚІЖК417-бап).

Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің тиісті бабының санкциясында көзделген шектен шықпағанымен, түрі мен мөлшері жағынан шектен тыс жұмсақ немесе шектен тыс қаталдығы салдарынан әділетсіз болып табылатын жаза қылмыстың ауырлығына және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмейді деп танылады.

Істі қысқарта отырып айыптау үкімінің күшін жою(КР ҚІЖК 418-бап).Аппеляциялық шағымдарды, наразылықты қараған кезде аппеляциялық сатыдағы сот қажет негіздер болған ретте үкімнің күшін жойып, істі қыскарта алады. Қылмыстық ізге түсуді болдырмайтын жағдайлар ҚР ҚІЖК 37-бабы мен 38-бабының 1-бөлігінде айтылып кеткен. Осы негіздерге қылмыс оқиғасының болмауы, әрекетте қылмыс құрамының болмауы, егер ол жасаған әрекет үшін жаза қолдануды жойса, рақымшылық ету актісінің салдары, мерзімінің ескіруіне байланысты, жәбірленушінің күдіктімен не айыпталушымен ымыраласуына байланысты және т.б. жатады.

Ақтау үкімінің күшін жою(ҚР ҚІЖК 419-бап). Аппеляциялық саты тек прокурордың наразылығы бойынша не жәбірленушінің немесе оның өкілінің, сондай-ақ сот арқылы ақталған, ақталу негіздемелерімен келіспеген адамның шағымы бойынша ғана ақтау үкімінің, істі қысқарту туралы қаулының немесе сотталушының пайдасына шығарылған өзге де шешімнің күшін жоя алады.

Жаңа сот талқылауына жіберу арқылы үкімнін күшін жою(ҚР ҚІЖК 420-бап). Егер анықтау, тергеу органдарымен, сотпен елеулі қателіктер жіберіліп, осының нәтижесінде әділетсіз үкім шығарылса, онда үкімнің күші жойылып, ол жаңа сот қарауына жіберіледі. Егер үкім бірнеше адамға қатысты шығарылса, олардың біреуінің іс әрекетінде қылмыс құрамы табылмау нәтижесінде аппеляциялық сотпен ол адам ақталған кезде онда үкімнің бір бөлігі күшін жояды. Өзге жағдайларда, мысалы, сот әрекет санаты мен айыпталушының жазасын еш өзгеріссіз қалдырып, жәбірленушінің пайдасына алынатын мүліктік тәркілеу шарасының бөлігін негізсіз деп санап осы бөліктің күшін тоқтады.

Егер аппеляциялық сатыдағы сотпен:

1) бірінші сатыдағы сот жол беріп, үкімнің зандылығына ықпал еткен немесе ықпал етуі мүмкін қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі түрде бұзуы;

2) сот тергеуінің біржақтылығын немесе толық еместігін;

3) азаматтық талап қою шешілмегенін немесе дұрыс шешілмегенін анықтаса, іс үкім шығарған соттың жаңадан талқылауына, бірақ сот төрешілерінің өзге құрамының қарауына жіберіле отырып, үкімнің күші толық немесе бір белігінде жойылуға тиіс.

Үкімдіөзгерту. Үкімді өзгерткен кезде қылмыстық істің төменгі тұрған соттың жаңадан қарауына жіберілмейтінін, барлық қажетті өзгертулер аппеляциялық сатыдағы сотпен жүзеге асырылатынын естен шығармау қажет.

Занда (ҚР ҚІЖК421-бабы) аппеляциялық сатыдағы сот прокурордың наразылығы немесе шағымды қарап болған соң үкімге өзгерту енгізу жағдайларының тізімі көрсетілген.

Заңды дұрыс қолданбау немесе сотталушыға әділетсіз жаза қолдану жағдайында аппеляциялық сатыдағы сот сотталушының жағдайын жеңілдететін қаулы шығара алады:

1)сот белгілеген жазаны немесе түзеу мекемесінің түрін жеңілдетуге;

2)онша ауыр емес қылмыс туралы заңды қолдануға және қылмыс дәрежесінің өзгеруіне сәйкес жаза белгілеуге, сондай-ақ түзеу мекемесінің неғұрлым жеңіл түріне ауыстыруға.

Аппеляциялық сатыдағы сот сондай-ақ сотталушының немесе ақталушының жағдайын ауырлататын үкім шығара алады егер:

1) тағылған айыптау шегінен немесе соттың басты талқылауы кезінде мемлекеттік немесе жеке айыптаушы қолдаған айыптау шегінен шықпай, неғұрлым ауыр қылмыс туралы занды қолдануға және осыған байланысты неғұрлым қатаң жаза белгілеуге;

2) жаза мөлшерін ұлғайту арифметикалық қателерді немесе алдын ала қамауда ұстауды есептеу кезіндегі қателерді жоюға байланысты болса, қылмыстар жиынтығы бойынша немесе үкімдер жиынтығы бойынша, сондай-ақ қылмыстардың кінәлігі кезінде жаза белгілеуді реттейтін қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауын жоя отырып, жаза мөлшерін ұлғайтуға ;

3) бірінші сатыдағы сот қолданбаған болса, қылмыстық заң бабының санкциясына сәйкес қосымша жаза қолдануға;

4)сотталған адамға түзеу мекемесінің занда көзделгенінен неғұрлым жұмсақ түрін тағайындаудың күшін жоюға және түзеу мекемесінің түрін Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің баптарына сәйкес тағайындауға;

5)бірінші сатыдағы сот жасамаса немесе дұрыс жасамаса, тиісті қылмыстардың кінәлілігі бар екендігін тануға;

6)Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 64-бабының бесінші бөлігіне сәйкес бұрынғы үкім бойынша шартты соттаудың күшін жоюға және осыған байланысты, егер бірінші сатыдағы сот жасамаған болса, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 60-бабының ережелері бойынша жаза белгілеуге;

7) сот үкімімен тағайындалған жаза тым жұмсақ деп танылса, жаза мөлшерін ұлғайтуға немесе жазаның неғұрлым қатаң түрін тағайындауға құқылы. Мысалы, аппеляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы сотпен сотталушыға тағайындалған 3 жыл бостандығынан айыру мерзімін ҚР ҚК белгіленген бабының санкциясы шеңберінде 7 жылға ауыстыра алады немесе шартты сотталу бостандығынан айырумен алмастырыла алады. Сондай-ақ аппеляциялық сатыдағы соттың жоғарыда қарастырылған бөліктерде (421-баптың 1-тармағы) көрсетілген шешімді тек қана егер осы негіздер бойынша прокурормен наразылық келтірілген, жеке айыптаушымен, жәбірленушімен немесе олардың өкілдерімен шағым берілген жағдайларда ғана қабылдауға құқылы екендігін естен шығармау қажет.

4.Апелляциялық қаулы(КР ҚІЖК 421-бабы). Аппеляциялық қарау нәтижелері бойынша сот кіріспе, сипаттамалы-дәлелді және қарар бөлімнен тұратын аппеляциялық қаулы шығарады:

Қаулының кіріспе бөлімінде қаулы шығарылған уақыт пен орын, қаулыны шығарған соттың атауы мен аппеляциялық алқаның құрамы, аппеляциялық наразылық немесе аппеляциялық шағым жасаған адамдар, істі аппеляциялық қарауға қатысқан адамдар көрсетіледі.

Қаулының сипаттамалы-дәлелді бөлігінде берілген аппеляциялық шағымдардың, наразылықтың, оларға карсылықтардың дәлелдері, аппеляциялық сатыдағы сотқа қатысқан адамдардың пікірлері, сондай-ақ қабыдданған шешімнің себептері қысқаша баяндалуға тиіс.

Қаулының қарар бөлігінде аппеляциялық сатыдағы соттың шағым немесе наразылық бойынша шешімі көрсетіледі.

Егер шағымдар, наразылық қанағаттандырылмай қалса, қаулының сипаттамалы-дәлелді бөлігінде шағымдардың, наразылықтың дәлелдері негізсіз немесе елеулі емес деп танылған негіздеме көрсетілуге тиіс.

Үкімнің күші жойылған немесе ол өзгертілген жағдайда, қаулыға қылмыстық немесе қылмыстық іс жүргізу заңының қандай баптарының талаптары бұзылғаны, бұл бұзушылық неден көрінетіні, бірінші сатыдағы соттың үкіміне өзгерістер енгізгендегі негіздер көрсетілуге тиіс.

Егер аппеляциялық сатыдағы сот ҚР ҚІЖК 421-бабының бірінші бөлігінде көзделген шешімдерді қабылдаса, қаулының сипаттамалы-дәлелді бөлігінде бірінші сатыдағы соттың шешімі дұрыс емес деп танылған себептер, сондай-ақ сотталған адам жағдайының нашарлауы негіздері көрсетілуге тиіс.

Іс соттың жаңа талқылауына жіберілген жағдайда қаулыда іс жаңадан қаралған кезде қандай заң бұзушылық жойылуы керек екені көрсетілуге тиіс. Бұл ретте аппеляциялық сатының айыптаудың дәлелденгендігі немесе дәлелденбегендігі туралы, дәледдемелердің анықтығы туралы немесе бір дәлелдемелердің басқаларынан басымдығы туралы, бірінші сатыдағы соттың қылмыстық заңды қолдануы туралы және жазалау шарасы туралы мәселелерді алдын ала шешіп қоюға құқығы жоқ.

Аппеляциялық сатының соты айқын қате жазуларды түзету және түсініксіз жағдайларды түсіндіру туралы мәселелерді қарау қажет болған жағдайда, аппеляциялық қаулының мәнін өзгертпей, қосымша қаулы шығаруға құқылы.

Аппеляциялық қаулы кеңесу бөлмесінде шығарылады, оған сот төрешілерінін бүкіл құрамы қол қояды және сот төрешілері кеңесу бөлмесінен қайтып келгеннен кейін отырыс залында оқылады.

Жаңа сот қажетті жағдайларда, ҚР ҚІЖК 422-бабының 5-бөлігінде көрсетілген талаптарды сақтай отыра үкімді жою немесе өзгерту жағдайларында (мысалы, дереу түрде айыпталушыны қамаудан босату қажет болса) қаулының қарар бөлімін шығара әрі жариялай алады. Қаулының толық мәтіні іс қаралған күннен бастап он бес күн мерзімде жасалып, оған барлық сот төрешілері қол қояды.

Атап өту керек, аппеляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша қылмыстық іс жүргізу заңнамасы жаңа 423-1, 423-2 және 423-3 баптарымен толықтырылды. 423-1-бабы аппеляциялық сатыдағы соттың қаулысын орындауға кірісу тәртібін көрсетеді. Аппеляциялық сатының қаулысы ол шығарылған күннен бастап уш тәуліктен кешіктірілмей, ал Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 423-бабының екінші бөлігінде көзделген жағдайда, оның толық мәтіні дайындалған күннен бастап іспен бірге үкім шығарған сотқа жіберіледі.

Сот төрешісі тараптың өтініші бойынша істі қосымша тергеуге жіберуге құқылы ,егер:

1) ол қаралып отырған іспен байланысты болып, істе айыпталушыға басқа айып тағуға негіздердің болуы;

2) олардың әрекеті қаралып отырған іспен байланысты болып, басқа адамдарды қылмыстық жауаптылыққа тартуға негіздер болса және адамдарға қатысты істі жеке қарау мүмкін болмаса;

3)айыптау актісінде көрсетілген айыптауды бастапқы тағылған айыптаудан неғұрлым ауыр немесе елеулі түрде өзгеше айыптауға өзгерту қажеттігі болған жағдайларда қосымша тергеуге жіберуге құқылы.

Осы жағдайларда аппеляциялық сатының қаулысы іспен бірге айыптау қорытындысын бекіткен прокурорға жіберіледі. Бұл жағдайда бірінші сатыдағы сотқа аппеляциялық сатының қаулысының көшірмесі хабардар етілу үшін жіберіледі. Аппеляциялық қаулының көшірмесі немесе оның карар белігінен үзінді сотталған адамды қамаудан босату туралы шешімді орындау үшін қамау орнынын, әкімшілігіне дереу жіберіледі. Егер ісгі қарау кезінде сотталушы қамау орындарында болса, онда аппеляциялық қаулының көшірмесі немесе оның қарар бөлімі сотталушыны қамаудан босату шешімін дереу орындау үшін қамау орнының әкімшілігіне жіберіледі. Аппеляциялық сатыдағы соттың тапсырмалары қылмыстық істі қайта қарау кезінде бірінші сатыдағы соттың орындауы үшін міндетті.

ҚР ҚІЖК 423-2-бабы істі аппеляциялық сатыда қайта қарау жөнінде қарастырады.Егер:

1)кейбір сотталғандарға қатысты белгіленген мерзімде берілген аппеляциялық шағымдар, наразылық аппеляциялық сатыдағы сотқа басқа сотталған адамдарға қатысты іс қаралғаннан кейін келіп түссе;

2)шағымданудың, наразылық келтірудің өтіп кеткен мерзімін басқа сотталған адамдарға қатысты іс қаралғаннан кейін осы Кодекспен көзделген тәртіппен сот қалпына келтірсе, аппеляциялық қаулының күші жойылмай-ақ істі аппеляциялық сатыда қайта қарауға жол беріледі.

Аппеляциялық сатыдағы сот сотталғанның, оның қорғаушысының немесе өкілінің шағымдарын осы адамға қатысты іс процеске қатысушы басқа да адамдардын, аппеляциялық шағымдары, наразылығы бойынша қаралған жағдайда да қарауға міндетті.

Егер қайтадан шығарылған қаулы аппеляциялық сатыда бұрын шығарылған қаулыға қайшы келген жағдайда, тиісінше Жоғары Соттың немесе облыстық сот пен соған теңестірілген соттың төрағасы қадағалау сатысына аппеляциялық қаулылардың бірінің күшін жою туралы ұсыным жасайды.

Бастапқы үкімнің күші жойылғаннан кейін істі бірінші саты бойышпа қара(ҚР ҚІЖК 423—3-бабы). Бастапқы үкімнің күші жойылғаннан кейін іс жалпы тәртіппен қаралуға тиіс. Егер айыптаушы тараптың аппеляциялық шағымында, наразылығында осындай өтініш жасалса және оны аппеляциялық сатыдағы сот бастапқы үкімінің күшін жоюдың негізі ретінде көрсетсе, істі жаңадан қараған кезде жазаны күшейтуге немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы занды қолдануға жол беріледі.

Істі жаңадан қараған кезде бірінші сатыдағы соттың:

1)егер айыптаушы тараптың шағымы, наразылығы бойынша үкімнің осы белігінің күші жойылмаған болса, сотталғанды айыптаудың бастапқы үкімде алып тасталған белігінде кінәлі деп тануға;

2)егер бастапқы үкімнің күші осы негіздер бойынша емес, айыптаушы тараптың шағымы, наразылығы бойынша жойылған болса да, жазаны күшейтуге, бас бостандығынан айыру мерзімінің бір бөлігін түрмеде өткізуді немесе неғұрлым қатаң режимдегі колонияларда өткізуді тағайындауға, қосымша жаза тағайындауға немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға құқығы жоқ.

Істі жаңадан қараған кезде бірінші сатыдағы сот шығарған үкімге жалпы тәртіппен шағымдануға, наразылық білдіруге болады. Бұл ретте, егер бірінші үкімнің күші сотталғанды қорғаған шағым, наразылық бойынша жойылса, ал екінші үкімнің күші жазаның жеңілдігіне немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы занды колдану қажеттігіне орай жойылса, істі үшінші мәрте қарап жатқан сот екінші үкімге қарағанда неғұрлым қатаң жаза тағайындауы немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануы мүмкін, бірақ оның бірінші үкіммен салыстырғанда жазаны күшейтуге немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы занды қолдануға құқығы жоқ.

 

Өзін-өзі бақылау сұрақтары:

1. Апелляциялық өндіріс сатысының ұғымы, маңызы және міндеттері. Үкімге апелляциялық шағымдануға, наразылық келтіруге құқылы субъектілер.

2. Апелляциялық тәртіппен істерді қарайтын соттар.

3. Үкімге апелляциялық шағымдар мен наразылықтар берудің тәртіптері мен мерзімдері.

4. Шағым мен наразылықты беру мерзімін калпына келтіру тіәртіптері. Шағымда беру және наразылықты келтіру туралы хабарлау. Шағымда беру мен наразылықты келтірудың салдары.

5. Бірінші сатылы соттың қаулысына жеке шағым мен наразылық беру.

6. Апелляциялық қараудьщ пәні, және апелляциялық сатыда істі қараудың шегі. Істі апелляциялық сатыда қараудың мерзімі.








Date: 2015-09-19; view: 411; Нарушение авторских прав

mydocx.ru - 2015-2017 year. (0.195 sec.) - Пожаловаться на публикацию